Een
oude kerk
De
kerk van Kortenhoef is gebouwd in de tweede helft van de 14e eeuw
Voor
Monumentenzorg belangrijk als één van de schaarse voorbeelden van een weinig
veranderde dorpskerk uit het einde van de 14e eeuw die we in
Nederland nog kunnen aanwijzen. De omvang is nog immer de oude.
Vooral
het verhoudingsgewijs kleine koor is opvallend.
Andere
14e eeuwse kerken werden uitgebreid omdat de bevolking toenam.
In
Kortenhoef kan men waarnemen hoe een eenvoudige 14e eeuwse dorpskerk
er uit heeft gezien.
|
||||
Klik op de foto om hem te vergroten.
In
onze kerk staat ook een
Knipscheerorgel
De Orgelmakersfamilie Knipscheer is gedurende een periode van bijna honderd jaar actief geweest in het orgelmakersvak
en heeft zo mede een stempel gedrukt op de Nederlandse orgelbouw in de 19e eeuw.
De drie generaties orgelmakers droegen alle de voornaam Hermanus.
Het
bedrijf was al die jaren gevestigd in Amsterdam.
Waar
komt ons orgel vandaan?
Tot het jaar 1871 heeft Veessen het met een voorzanger moeten doen.
In dat jaar plaatste orgelbouwer Knipscheer, van oorsprong afkomstig uit Amsterdam, een gebruikt orgel in de kerk.
De
kosten bedroegen f. 1.220,--.
Men
heeft zich dus in Veessen eerst beholpen met een tweedehands orgel, een goedkope
aanbieding van Knipscheer
Na
10 jaren voldeed het orgel niet aan de eis of aan de toenmalige smaak, of
het heeft mogelijk te lijden gehad van lekkage,
want
in 1881 werden de kap en het torentje van de Veesser kerk vernieuwd in verband
met bouwvalligheid.
In
datzelfde jaar werd het orgel verkocht en per schuit vervoerd naar Andijk (N.H.).
Men
had in Andijk twee kerken, de Ned. Herv. Oostkerk, waarin het orgel werd
geplaatst en de Westkerk.
De
twee kerken zijn omstreeks het jaar 1968 samengegaan in een hulpkerk.
Het
orgel uit de Westkerk werd aan Scheveningen (als koororgel) verkocht en in de
hulpkerk kwam het Knipscheer orgel.
Later
is dit orgel uit de kerk gehaald en aan een particulier verkocht.
Via verschillende omwegen kwam dit orgel omstreeks 1974 terecht in de
Ned. Herv. Kerk te Kortenhoef (N.H.).
Het
werd gerestaureerd door de firma Verschueren, die het orgel ook naar Kortenhoef
overbracht.
Overige informatie:
 | De
dispositie van het orgel is: Prestant 4' , Prestant 8' D , Bourdon 8' ,
Fluit 4' , Quint 3' , Octaaf 2' , Terts 1 3/5' D , Mixtuur B , Mixtuur D ,
Trompet.
met aangehangen, verschoven,
pedaal. |
| Op
de binnenzijde van het achterpaneel van het orgel staat o.a. geschreven: |
Ø
op
een Bourdonpijp staat: 1862 PL
Ø
overgeplaatst
van Veessen in Gelderland naar Oosterdijk sept 1881
Ø
T.Ouwens
was organist vanaf 1945-64 Ger.kerk Andijk
Ø
1970-1974
opgeslagen en gerestaureerd door Fa Verschueren Heithuysen (L)
Ø
in
mei 1974 geplaatst in de gerestaureerde kerk der Hervormde Gemeente te
Kortenhoef
Hierbij de gegevens uit het boek Orgels in Hoord-Holland
Hervormde Kerk te Kortenhoef
Eenbeukige kerk met forse steunbeerloze toren, in oorsprong uit de 14e eeuw.
Het schip is in 1640 sterk vernieuwd.
Inwendig houten tongewelven.
Laat l7e-eeuwse preekstoel.
Kas: 1871
Kunsthistorische aspecten
Een voorbeeld van een kleinschalige toepassing van Knipscheers standaardtype uit deze tijd. Een ronde middentoren, vlakke gedeelde tussenvelden met schuine tussenlijsten en ronde zijtorens.
De blinderingen zijn van het voor Knipscheer gebruikelijke model.
Aan de pijpvoeten in de toren twee op een S-rank gebaseerde elementen die elkaar in het midden met twee naar beneden geopende krullen ontmoeten.
Het snijwerk boven in de torens is ongeveer het omgekeerde daarvan.
Aan de pijpvoeten in de benedenvelden eenvoudige golfranken.
Tussen de velden smalle schuin geplaatste lijsten, omraamd door gekoppelde langgerekte S-ranken.
Boven de velden eenvoudige golfranken. De consoles zijn voordien van sterk gestileerde spitse bladeren. zoals die ook voorkomen in Hippolytushoef.
De vleugelstukken zijn van het door Knipscheer in deze tijd vrijwel altijd toegepaste model: forse S-krullen, aan de bovenzijde afgesloten door brede lijsten met rankwerk erboven. Op de torens niet de voor Knipscheer gebruikelijke beeldentrits van David en twee bazuin» blazende engelen, maar drie bazuin, blazende engelen van een geheel ander type dan de gebruikelijke huisengelen van deze orgelmaker.
Historische gegevens
Bouwer H. Knipscheer II
Jaar van oplevering 1871
Oorspronkelijke locatie Veessen, Hervormde Kerk
1883 • orgel overgeplaatst naar Andijk, Oosterkerk
ca 1960 • orgel verkocht
1971 • orgel gekocht door Hervormde Gemeente Kortenhoef
L. Verschueren 1974 • orgel gerestaureerd en geplaatst te Kortenhoef,
Technische gegevens
Werkindeling manuaal, aangehangen pedaal
Dispositie Manuaal
9 stemmen
Bourdon 8'
Prestant D 8'
Prestant 4'
Fluit 4'
Quint 3'
Octaaf 2'
Terts D 1 3/5'
MixtuurB/D 2-4 st.
Trompet 8'
Werktuiglijk register ventiel (buiten werking)
Samenstelling vulstem Mixtuur C c c1
1 1/3 2 4
1 1 1/3 2 2/3
1 2
1 1/3
Toonhoogte a1 = 440 Hz
Temperatuur evenredig zwevend
Manuaalomvang C-f3
Pedaalomvang C-c
Windvoorziening magazijnbalg met twee schepbalgen en handpomp (1871)
Winddruk 61 mm
Plaats klaviatuur rechterzijde
Bijzonderheden
Deling B/D tussen h en c1.
Met uitzondering van de klaviatuur en een deel van de windvoorziening verkeert het instrument nog in originele staat.
Wel zijn de beide schepbalgen vastgezet, zodat de windvoorziening niet meer met de hand kan worden bediend.
Verder is de windlade in 1974 gewijzigd en het ventiel buiten werking gesteld.
Van de Prestant 4' staan C-cis in het front, het overige pijpwerk van dit register staat op de lade.
De Bourdon 8' heeft gedekte houten pijpen voor de tonen C-h, de overige pijpen zijn van metaal (gedekt).
De Fluit 4' is van C-c2 van metaal, gedekt, het vervolg is open, conisch.
De bekers van C-e van de Trompet 8' zijn cilindrisch.
Literatuur
Jan Jongepier, Hans van Nieuwkoop, Willem Poot, Orgels in Noord-Holland
School, z.j. [1996], 221.
Kerkelijke Courant, 25/16 (1871)
Stemmen voor waarheid en Vrede, 1871
Niet gepubliceerde bron
Gerard Leegwater, de orgelmakers
Knipscheer Utrecht, 1993, 170-171
Monumentnummer 17399
Orgelnummer 801
Hier vindt u nog meer informatie over ons orgel
De oudste klok in het Gooi
en Eemland
“Wat
de kleine oude luidklok in de toren betreft, deze heeft een gewicht van 190 kg
en een diameter van 66,5 cm,
haar
slagtoon is es2. en moet gezien haar vorm en het lettertype aan het einde van de
14e eeuw gegoten zijn, de periode
waarin
ook de kerk en toren werden gebouwd.
Zij
is hiermee de oudste klok van Gooi en Eemland.
Wie
de gieter is geweest is niet bekend, zijn naam komt op de klok niet voor.
Er zijn zo'n 50 grafstenen in de kerk Dit zijn 1 van de 5 predikantenborden in de kerk.
Predikanten staan er vermeld vanaf 1600
Verdere informatie vind u in het boekje met de titel
de geschiedenis van de kerk te Kortenhoef
te koop in de kerk
Oude plattegrond van het koor van de kerk voor de restauratie van 1975.
In het boek “de oude dorpskerken boven de grote rivieren” vond ik onderstaande foto en tekst:
Kortenhoef,
Misschien wel het meest geschilderde dorpskerk van ons land. En schilderachtig ligt hij daar zeker. Tussen plassen en weiden, bereikbaar via een ophaalbrug.
Toren, schip en smaller koor dateren nog uit de 14e eeuw.
Blijkens het jaartal op een trekbalk, werd de kerk in 1640 grondig gewijzigd.
In het koor vinden we een piscina en een sacramentsnis.
De kerk heeft twee herenbanken en een gedachtenisbord uit 1751, aangebracht ter ere van een man die zes ambachten tegelijk heeft bekleed.
Her predikantenbord begint bij het jaar 1600.
Resten van waarschijnlijk het koorhek dragen het jaartal 1541. Maar de wapens op de stijlen zijn met krachtige hand verwijderd.
In het koor ligt nog een merkwaardige steen: gezien de vorm eerst een sarcofaagdeksel, daarna een altaartafel (zie de vijf kruisen) en nu dus een grafzerk.